Chuột rút bắp chân khi ngủ ở người trung niên: vì sao hay bị, có phải do thiếu chất và cách xử trí tại chỗ

Đang ngủ ngon, bỗng bắp chân co cứng lại, đau đến bật dậy. Muốn duỗi chân cũng không duỗi được. Nhiều anh chị ngoài 40 tuổi đã gặp cảnh này, nhất là những đêm trời trở lạnh.

Chuột rút ban đêm phần lớn không nguy hiểm, nhưng làm mất giấc. Cùng tìm hiểu vì sao hay bị, làm gì lúc cơn rút đến và khi nào cần đi khám.

Chuột rút ban đêm là gì và vì sao hay gặp sau tuổi 40

Chuột rút ban đêm là khi một nhóm cơ tự co thắt mạnh, ngoài ý muốn, trong lúc ngủ hoặc nằm nghỉ. Hay gặp nhất là bắp chân, đôi khi là bàn chân hoặc mặt sau đùi. Cơn rút thường kéo dài vài giây đến vài phút, sau đó cơ có thể còn đau thêm một lúc.

Chuột rút gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng hay gặp hơn ở người trung niên và người lớn tuổi. Vài lý do thường được nhắc tới:

• Theo tuổi, khối cơ và độ đàn hồi của gân cơ giảm dần, gân bắp chân dễ “ngắn” lại nếu ít được kéo giãn.
• Nhiều người ít vận động hơn, hoặc phải đứng, ngồi một tư thế quá lâu.
• Đây cũng là tuổi nhiều người bắt đầu có bệnh nền và dùng thuốc lâu dài.

Nhiều người không tìm được nguyên nhân rõ ràng, nhưng nên để ý các yếu tố dưới đây.

Những yếu tố hay đi kèm chuột rút bắp chân

• Uống ít nước. Trời lạnh ít khát, nhiều người uống ít hơn hẳn mùa nóng.
• Đứng hoặc ngồi lâu, bắp chân mỏi căng về cuối ngày.
• Chân bị lạnh. Nhiều người thấy hay bị hơn khi ngủ hở chân hoặc nằm phòng lạnh.
• Tư thế nằm: mũi bàn chân duỗi thẳng xuống, chăn đè lên mũi chân, bắp chân ở thế co nhiều giờ.
• Một số thuốc, ví dụ thuốc lợi tiểu. Nếu chuột rút xuất hiện sau khi đổi thuốc, hãy báo bác sĩ.
• Mang thai, nhất là những tháng cuối.
• Một số bệnh nền như bệnh thận, tuyến giáp, tiểu đường, hoặc rối loạn muối khoáng trong máu. Những trường hợp này cần bác sĩ thăm khám, có khi cần xét nghiệm, không nên tự đoán.

Nếu hay căng bắp chân sau khi tập luyện, anh chị xem thêm bài căng bắp chân sau tập.

Góc nhìn Đông y: can chủ cân, huyết không đủ nuôi gân cơ, hàn khí làm gân dễ co rút

Trong dân gian, chuột rút còn được gọi là “vọp bẻ”. Y học cổ truyền xem đây là biểu hiện của gân cơ không được nuôi dưỡng đầy đủ.

Can chủ cân. Theo Đông y, tạng Can chủ về gân cơ và có chức năng tàng huyết. Huyết đủ thì gân cơ mềm mại, co duỗi dễ dàng. Huyết không đủ nuôi gân cơ thì gân dễ co rút, nhất là về đêm.

Tuổi trung niên. Người xưa cho rằng sau tuổi 40, khí huyết bắt đầu suy dần, nên dễ tê mỏi, chuột rút hơn.

Hàn khí. Hàn (lạnh) có tính làm co rút và khiến khí huyết lưu thông chậm lại. Trời lạnh mà chân để hở, gân cơ bắp chân càng dễ co cứng. Vì vậy người xưa rất chú trọng giữ ấm đôi chân trong mùa lạnh.

Đang bị chuột rút: 4 bước xử trí tại chỗ

Khi cơn rút đến, hãy bình tĩnh và kéo giãn cơ đang co.

Bước 1: Duỗi thẳng chân

Ngồi dậy hoặc nằm ngửa, duỗi thẳng chân bị rút, không co gối.

Bước 2: Kéo mũi bàn chân về phía người

Dùng tay nắm các ngón chân, hoặc vòng một chiếc khăn qua lòng bàn chân, kéo nhẹ mũi chân về phía mặt. Giữ khoảng 20 đến 30 giây, lặp lại nếu cần.

Bước 3: Xoa nhẹ

Khi cơ bắt đầu mềm ra, xoa nhẹ bắp chân từ dưới lên.

Bước 4: Chườm ấm khi cơ đã giãn

Chườm túi ấm hoặc khăn ấm lên bắp chân vài phút. Luôn thử nhiệt độ bằng tay trước. Người tiểu đường hoặc kém cảm nhận nóng lạnh cần cẩn thận để tránh bỏng.

Không nên: đấm, bóp mạnh vào bắp chân, hoặc vội đứng bật dậy đi lại trong bóng tối, dễ té ngã.

7 thói quen buổi tối giúp giảm khả năng bị lại

1. Uống nước rải đều trong ngày. Không đợi khát mới uống, không dồn nhiều nước vào buổi tối. Người bệnh tim, bệnh thận cần hạn chế nước thì theo lời dặn của bác sĩ.
2. Giãn bắp chân 5 phút trước khi ngủ. Đứng cách tường một bước, hai tay chống tường, một chân lùi ra sau, gót sát sàn, gối thẳng. Giữ 20 đến 30 giây rồi đổi chân.
3. Giữ ấm chân. Mang tất mỏng, đắp chăn kín bàn chân.
4. Ngâm chân nước ấm 10 đến 15 phút, nước ấm vừa phải, sau đó lau khô kẽ chân. Người tiểu đường, người có vết thương ở chân nên hỏi bác sĩ trước.
5. Chăn không đè chặt mũi chân. Nới chăn ở cuối giường để mũi chân không bị ép duỗi xuống.
6. Bớt rượu bia, nhất là buổi tối.
7. Đi lại nhẹ sau khi ngồi lâu. Khoảng 30 đến 60 phút, đứng dậy đi vài bước, nhón gót vài lần.

Nếu còn hay đau gót, anh chị xem thêm bài đau gót chân và chuỗi căng cơ hạ chi.

Khi nào cần đi khám

Anh chị nên đi khám khi có một trong các dấu hiệu sau:

• Bắp chân sưng, nóng, đỏ, đau ở một bên, nhất là sau chuyến đi xa, nằm lâu hoặc sau phẫu thuật. Cần đi khám ngay, vì có thể liên quan đến cục máu đông trong tĩnh mạch.
• Bị chuột rút nhiều đêm mỗi tuần, ảnh hưởng giấc ngủ.
• Cơn rút kéo dài, không đỡ dù đã kéo giãn đúng cách.
• Kèm yếu cơ, teo cơ, đi lại khó hơn trước.
• Tê bì kéo dài ở bàn chân, cẳng chân.
• Chuột rút bắt đầu sau khi dùng thuốc mới.
• Người có bệnh tiểu đường, bệnh thận, bệnh tuyến giáp, hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu.
• Phụ nữ mang thai bị chuột rút nhiều, hoặc kèm phù chân, đau đầu.
• Đau bắp chân mỗi khi đi bộ, phải dừng lại nghỉ mới đỡ.

Chân nổi nhiều gân xanh, nặng chân về chiều cũng nên kể với bác sĩ (xem bài suy giãn tĩnh mạch).

Không tự uống thuốc bổ sung như canxi, magie, kali hay thuốc giãn cơ khi chưa hỏi bác sĩ. Với người có bệnh thận hoặc đang dùng nhiều thuốc, tự bổ sung có thể gây hại.

Thăm khám y học cổ truyền và làm ấm vùng bắp chân, bàn chân tại Lạc Cứu Medical

Tại Lạc Cứu Medical, việc đầu tiên luôn là thăm khám. Bác sĩ y học cổ truyền sẽ hỏi về tần suất chuột rút, thuốc đang dùng, bệnh nền, giấc ngủ và sinh hoạt.

Nếu có dấu hiệu cần kiểm tra thêm, anh chị nên đi khám chuyên khoa phù hợp trước. Khi phù hợp, bác sĩ sẽ tư vấn hướng chăm sóc theo cách làm ấm, giúp vùng bắp chân, bàn chân dễ chịu hơn. Cách làm và số lần đến tùy từng người.

Nếu muốn tự làm ấm tại nhà, anh chị có thể tìm hiểu Máy Lạc Cứu Medical. Người tiểu đường, người có vết thương hoặc giãn tĩnh mạch ở chân nên hỏi bác sĩ trước khi dùng thiết bị nhiệt.

Câu hỏi thường gặp

Chuột rút ban đêm có phải do thiếu canxi?

Không hẳn. Rối loạn muối khoáng chỉ là một khả năng, cần xét nghiệm mới biết. Đừng tự uống canxi hay khoáng chất khi chưa hỏi bác sĩ.

Nên chườm ấm hay chườm lạnh?

Lúc cơ đang co, việc đầu tiên là kéo giãn. Khi cơ đã giãn, nhiều người thấy chườm ấm dễ chịu hơn. Nếu bắp chân sưng, nóng, đỏ thì không tự chườm mà đi khám ngay.

Chuột rút ở người già có đáng lo không?

Phần lớn là lành tính, nhưng người lớn tuổi thường có bệnh nền, dùng nhiều thuốc. Nếu cha mẹ bị thường xuyên, hãy đưa đi khám.

Lạc Cứu Medical luôn sẵn lòng lắng nghe

Nếu hay bị chuột rút ban đêm và muốn được thăm khám theo y học cổ truyền, anh chị hãy gọi hoặc nhắn Zalo 0888 159 339 để được tư vấn. Phòng khám chính ở Thủ Đức (TP.HCM), ngoài ra còn cơ sở Cầu Giấy và Dĩ An.

Xem cách liên hệ tại trang liên hệ và thông tin tại Phòng khám YHCT Lạc Cứu Medical.

Thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ.